Wie mag aanvallen, en wie mag blokkeren?

Een aanvalsslag is elke handeling waarmee de bal naar de tegenstander gaat, behalve de service en het blok. Een voorspeler mag op elke hoogte aanvallen. Een achterspeler ook, maar dan zet hij af van achter de aanvalslijn: zijn voeten raken die lijn bij de afzet niet. Waar hij landt maakt niet uit. Blokkeren is wat spelers vlak bij het net doen om een bal van de tegenstander boven de netrand tegen te houden; alleen voorspelers mogen een blok voltooien, en de aanraking door het blok telt niet mee in de drie aanrakingen.

De achterspeler: kijk naar de afzet

Zijaanzicht van het net met de voorzone en de aanvalslijn: links een achterspeler die achter de aanvalslijn afzet, boven de netrand aanvalt en in de voorzone landt, met een vinkje; rechts dezelfde speler die op de aanvalslijn afzet, met een kruisje; onderaan de denkbeeldige aanvalslijn die buiten de zijlijn doorloopt — Links zet de achterspeler af achter de aanvalslijn en landt hij in de voorzone: dat is goed. Rechts raakt zijn voet bij de afzet de lijn: dat is fout. Onderaan loopt dezelfde grens buiten de zijlijn gewoon door.

Van achter de voorzone mag een achterspeler op elke hoogte aanvallen. De voorwaarde zit in de afzet: daarbij mogen zijn voeten de aanvalslijn niet raken en niet overschrijden. Na de slag mag hij gewoon in de voorzone neerkomen. Beginnende scheidsrechters kijken vaak naar de landing in plaats van naar de afzet. De aanvalslijn loopt in gedachten door de hele vrije zone door, dus ook buiten de zijlijn geldt dezelfde grens.

Staat de achterspeler wel in de voorzone, dan mag hij de bal nog steeds naar de overkant spelen, mits op het moment van raken een deel van de bal onder de netrand is. Is de bal dan helemaal boven de netrand, dan is het fout zodra de bal het net is gepasseerd of een blokkeerder hem raakt. Een aanvalsslag is pas voltooid als de bal het net geheel is gepasseerd of een tegenstander hem raakt; valt de bal terug in het eigen veld, dan is er niets gebeurd.

De service aanvallen

Niemand mag een aanvalsslag voltooien op een geserveerde bal van de tegenstander als die bal in de voorzone en geheel boven de netrand is. Hier kijk je alleen naar de bal en niet naar de speler: of hij voorspeler of achterspeler is maakt niet uit, en waar hij staat evenmin.

Wat blokkeren is

Drie situaties naast elkaar bij het net: links een blokpoging waarbij twee handen boven de netrand uitkomen zonder de bal te raken, midden een voltooid blok waarbij de bal de hand van de blokkeerder raakt, rechts een groepsblok van twee spelers dicht bij elkaar waarvan er één de bal raakt — Drie situaties: een blokpoging zonder balcontact, een voltooid blok waarbij de bal de hand raakt, en een groepsblok van twee spelers waarvan er één de bal raakt.

Je doet pas mee aan een blok als je met een lichaamsdeel boven de netrand uitkomt om zo'n bal tegen te houden. Raakt niemand de bal, dan was het een blokpoging. Raakt een blokkeerder de bal, dan is het blok voltooid. Staan twee of drie spelers dicht bij elkaar, dan is het een groepsblok, voltooid zodra een van hen de bal raakt. Raakt de bal na een aanvalsslag zowel de netrand als een tegenstander, dan telt dat als een blok.

Wat bij het blok wel mag

Aanrakingen snel na elkaar door een of meer blokkeerders zijn goed, zolang ze in dezelfde actie gebeuren: eerst de handen, dan het hoofd. Bij het blokkeren mogen de handen en armen over het net komen, zolang je de tegenstander niet hindert vóór zijn aanvalsslag; gelijktijdig met de aanvaller raken mag wel. En het blok telt niet mee: na een blok mag het team de bal nog drie keer spelen, en iedere speler mag die eerste bal spelen, ook de blokkeerder.

De fouten bij het blokkeren

De blokkeerder raakt de bal over het net heen vóór de aanvalsslag van de tegenstander.
Een achterspeler of de libero voltooit een blok of doet mee aan een voltooid blok.
Een speler blokkeert de service.
De bal gaat na het blok uit.
Een speler blokkeert de bal buiten de antenne over het net heen.
De libero doet mee aan een blokpoging, alleen of in een groepsblok.

Let bij de achterspeler op het woord voltooid. Doet hij mee aan een blok en raakt een van de blokkeerders de bal, dan is die achterspeler fout, ook als hij de bal zelf niet raakte. Raakt geen van de blokkeerders de bal, dan was het een blokpoging en is hij niet fout.

Situaties in de zaal

Wat is de juiste beslissing? Klik op een situatie voor het antwoord.

Een achterspeler zet af met zijn hak op de aanvalslijn, slaat de bal boven de netrand en het blok raakt hem.

Fout: punt en service voor de tegenstander. Bij de afzet mogen de voeten de aanvalslijn niet raken, en de aanvalsslag was voltooid zodra het blok de bal raakte.

Een achterspeler doet mee aan een groepsblok, raakt de bal zelf niet, maar zijn medeblokkeerder wel.

Fout van de achterspeler. Hij deed mee aan een voltooid blok, en dat mag alleen een voorspeler.

Twee spelers blokkeren samen, de bal raakt eerst de handen en dan het hoofd van een van hen.

Doorspelen. Aanrakingen snel na elkaar in dezelfde blokactie zijn goed, en het blok telt niet mee.

Veelgestelde vragen over de aanvalsslag en het blok

Mag een achterspeler in de voorzone landen na zijn aanval?

Ja. Alleen de afzet telt: die moet achter de aanvalslijn zijn.

Mag je de bal met de vingertoppen over het net plaatsen?

Ja, zolang de aanraking kort is en de bal niet wordt gevangen of gegooid.

Mag je de service blokkeren?

Nee, dat is altijd een fout.

Is een blokpoging zonder balcontact van een achterspeler fout?

Nee. Hij maakt alleen een fout als het blok voltooid wordt, dus als een van de blokkeerders de bal raakt.