De lijnen op een volleybalveld, en wat ze betekenen
Het speelveld is 18 bij 9 meter: twee helften van 9 bij 9, gescheiden door het net. Eromheen ligt de vrije zone, bij de verenigingscompetitie minstens 2 meter en 3 meter waar de zaal het toelaat; die zone is echte speelruimte. De aanvalslijn ligt op 3 meter van de as van de middenlijn en geeft de voorzone aan. Het net hangt op 2,43 meter voor heren en 2,24 meter voor dames, gemeten in het midden. Alle lijnen zijn 5 centimeter breed en horen bij het veld.
Het speelveld en de vrije zone
De speelruimte bestaat uit het speelveld en de vrije zone eromheen. Een bal die naast het veld door de lucht gaat, is nog in het spel. De hoofdregel vraagt rondom 3 meter vrije zone; in de verenigingscompetitie houdt de Nevobo minstens 2 meter aan. Op televisie zie je de ruimte van de Eredivisie: 6,5 meter achter de achterlijn en 5 meter naast de zijlijn. De spelersbanken, of de reclameborden ervoor, begrenzen altijd de vrije zone.
De lijnen horen bij het veld
Twee zijlijnen en twee achterlijnen begrenzen het speelveld, en die lijnen horen erbij: een bal die de lijn raakt is in. De middenlijn loopt onder het net van de ene zijlijn naar de andere en hoort bij beide helften. De aanvalslijn ligt op 3 meter van de as van de middenlijn; de achterste rand is de grens, dus de lijn zelf hoort bij de voorzone. De verlengde aanvalslijn buiten de zijlijnen, de vijf korte streepjes, is bij ons niet verplicht.
De zones
| Zone | Waar hij ligt | Waar hij voor telt |
|---|---|---|
| Voorzone | tussen de as van de middenlijn en de achterste rand van de aanvalslijn, buiten de zijlijnen doorlopend tot de grens van de vrije zone | hier gelden de beperkingen voor de achterspeler en de libero |
| Achterzone | de rest van de eigen speelhelft | vanaf hier mag een achterspeler wel aanvallen |
| Servicezone | de strook van 9 meter achter de achterlijn, tot het eind van de vrije zone | hiervandaan wordt geserveerd |
| Wisselzone | tussen het verlengde van de aanvalslijnen en de tellertafel | hier komt een wisselspeler het veld in |
Het net en de antennes
Het net is 1 meter breed en 9,50 tot 10 meter lang, met een witte band van 7 centimeter aan de bovenkant. Voor heren hangt het op 2,43 meter, voor dames op 2,24 meter en voor gemengde recreantenteams op 2,35 meter; bij de jeugd verschilt de hoogte per leeftijdscategorie. Je meet in het midden, en boven de zijlijnen mag het hoogstens 2 centimeter hoger hangen. De antennes zijn 1,80 meter lang en steken 80 centimeter boven het net uit; samen begrenzen ze de passeerruimte. De palen staan 0,50 tot 1 meter buiten de zijlijnen.
De bal
De bal is rond, van soepel leer of kunstleer, egaal en licht van kleur of in een toegestane kleurencombinatie. De omtrek is 65 tot 67 centimeter, het gewicht 260 tot 280 gram, en de spanning 0,30 tot 0,325 kilogram per vierkante centimeter. Die spanning meten met een spanningsmeter is verplicht; is een bal te zacht, dan pompt de thuisspelende vereniging hem op. Bij ons wordt gespeeld met een wedstrijdbal en een reservebal.
De zaal
De vloer is vlak en gelijkmatig en mag geen gevaar opleveren; bij de tellertafel ligt een handdoek om een natte plek droog te maken. De temperatuur ligt tussen 16 en 25 graden en de lichtsterkte is bij ons minstens 350 lux. Wat voor de wedstrijd niet in orde te krijgen is, komt als aantekening op het wedstrijdformulier.
Situaties in de zaal
Wat is de juiste beslissing? Klik op een situatie voor het antwoord.
De vrije zone achter een van de achterlijnen is maar anderhalve meter.
Aan die kant mag de serveerder met één voet in het speelveld serveren; aan de ruime kant geldt de gewone regel.
Het net hangt in het midden op 2,43 meter en boven de zijlijnen op 2,46.
Niet in orde: boven de zijlijnen mag het hoogstens 2 centimeter hoger hangen. De scheidsrechter laat het bijstellen.
De aanvalslijn ligt op 3 meter van de middenlijn. Hoort de lijn bij de voorzone?
Ja. De achterste rand van de aanvalslijn is de grens, dus de lijn zelf hoort bij de voorzone.
Veelgestelde vragen over het speelveld
Hoe hoog hangt het net bij de jeugd?
Dat verschilt per leeftijdscategorie en wordt per regio vastgesteld; die regeling haal je bij je eigen regio op.
Hoeveel ballen zijn er bij een wedstrijd?
Bij ons een wedstrijdbal en een reservebal; in de eerste klasse en lager is één wedstrijdbal genoeg.
Wat als een maas van het net is gescheurd?
Dan wordt er niet met dat net gespeeld; in de hal horen een reservenet en reserveantennes klaar te liggen.
Moeten de palen beschermd zijn?
In de verenigingscompetitie niet verplicht, maar steekt er iets uit waar een speler zich aan kan bezeren, dan hoort daar bescherming omheen.