Alle tien gelezen. Klaar voor de rest?
In de cursus leer je verder: alle regels in de volgorde van een wedstrijd, de tekens van de scheidsrechter en onbeperkt proefexamens op de maat van de spelregeltoets.
1. Hoe werkt volleybal, en hoe tel je de punten?
Twee teams van zes spelers staan elk op hun eigen speelhelft, met het net ertussen. Je team speelt de bal met hoogstens drie aanrakingen terug over het net: meestal de pass, de set-up en de aanvalsslag. Een aanraking door het blok telt daarbij niet mee. Raakt de bal de grond in het speelveld van de tegenstander, of maakt de tegenstander een fout, dan scoort je team.
Volleybal telt met het rallypuntsysteem: elke rally levert een punt op, ook als het serverende team zelf de fout maakt. Een set wint het team dat als eerste 25 punten haalt met minstens 2 punten verschil. De beslissende vijfde set gaat tot 15, ook met 2 verschil. Wie drie sets wint, wint de wedstrijd.
Alles over punten, sets en de beslissende set
2. Hoe groot is een volleybalveld, en hoe hoog hangt het net?
Het speelveld is 18 bij 9 meter: twee helften van 9 bij 9, met het net boven de middenlijn. De aanvalslijn ligt op 3 meter van de as van de middenlijn en geeft de voorzone aan. Alle lijnen zijn 5 centimeter breed en horen bij het veld. Eromheen ligt de vrije zone, in de verenigingscompetitie minstens 2 meter breed; ook die zone is speelruimte.
Het net hangt op 2,43 meter voor heren en op 2,24 meter voor dames, gemeten in het midden. Gemengde recreantenteams spelen op 2,35 meter, en bij de jeugd verschilt de hoogte per leeftijdscategorie.
Alle lijnen, zones en maten van het veld
3. Wanneer is het net raken een fout bij volleybal?
Het net tussen de antennes raken is een fout tijdens je actie om de bal te spelen: vanaf het opspringen tot je stabiel bent geland en klaar staat voor een nieuwe actie. Is de bal ergens anders, bijvoorbeeld bij een blokkeerder aan het andere eind van het net dan waar de aanval plaatsvindt, dan speelt iedereen door. Het net buiten de antennes, de palen en de spandraden mag je aanraken zolang het spel er geen last van heeft. Steunen op het net of het vastpakken is altijd fout.
Bij de middenlijn kijk je naar de voet. Met je voet de speelhelft van de tegenstander raken mag, zolang een deel van die voet de middenlijn raakt of erboven blijft en je niemand hindert. Komt een voet volledig aan de overkant, dan is dat een fout.
Alles over het net en de middenlijn
4. Is de bal in of uit bij volleybal?
Op de lijn is in: de lijnen horen bij het speelveld. Raakt een deel van de bal bij het neerkomen het veld of een lijn, dan is hij in, ook als het grootste deel ernaast ligt. Je kijkt naar de plek waar de bal de grond raakt.
De bal is uit als hij buiten de lijnen de grond raakt, als hij het plafond of een voorwerp buiten het veld raakt, of iemand die niet meespeelt, zoals een wisselspeler of de coach. Hij is ook uit als hij een antenne raakt of buiten de passeerruimte naar de overkant gaat: die ruimte ligt boven het net, tussen de antennes en hun denkbeeldige verlengde tot aan het plafond.
Alles over in, uit en de antenne
5. Wat mag er bij de service?
De rechtsachterspeler serveert vanuit de servicezone, de strook achter de achterlijn. Na het fluitsignaal van de eerste scheidsrechter heeft hij 8 seconden. Hij gooit de bal één keer op of laat hem los, en slaat hem met één hand of een deel van de arm. Bij het slaan, of bij een sprongservice bij het afzetten, staat hij in de servicezone en vrij van de achterlijn; daarna mag hij in het veld landen.
Een service die het net raakt en er toch overheen gaat, is geldig. Slaat de serveerder voor het fluitsignaal, dan wordt de service overgenomen. Zijn teamgenoten houden het zicht van de tegenstander op de slag en de baan van de bal vrij; wie dat zicht wegneemt met zwaaiende armen of door dicht bij elkaar te staan, maakt een scherm.
Alles over de service
6. Hoe werkt het doordraaien bij volleybal?
Elk team heeft zes posities. Langs het net staan de voorspelers: 4 linksvoor, 3 midvoor en 2 rechtsvoor. Daarachter staan de achterspelers: 5 linksachter, 6 midachter en 1 rechtsachter. De speler op positie 1 serveert.
Wint het serverende team de rally, dan serveert dezelfde speler opnieuw. Wint het ontvangende team, dan krijgt het de service en draait het eerst één plaats door met de klok mee: van 2 naar 1, van 1 naar 6, van 6 naar 5, van 5 naar 4, van 4 naar 3 en van 3 naar 2. Zo serveert de speler die van rechtsvoor naar rechtsachter komt.
Alles over de opstelling en het doordraaien
7. Wat is een opstellingsfout bij volleybal?
De opstelling telt op één moment: als de serveerder de bal opgooit of loslaat, dus al voordat hij hem raakt. Dan staat elke achterspeler gelijk met of verder van de middenlijn dan zijn eigen voorspeler, per paar: 5 bij 4, 6 bij 3 en 1 bij 2. Binnen elke rij klopt de volgorde van links naar rechts. Je kijkt naar de voeten; overlappen mag, als er een stukje voet aan de goede kant blijft.
Het ontvangende team staat in de servicevolgorde, het serverende team mag elke positie op de eigen helft innemen. Zodra de bal is opgegooid, mag iedereen zich verplaatsen. Een opstellingsfout kost een punt en de service; de spelers nemen de juiste posities in en de eerder behaalde punten blijven staan.
Alles over de opstelling en de opstellingsfout
8. Mag een achterspeler aanvallen?
Ja. Een voorspeler mag op elke hoogte aanvallen, een achterspeler ook, als hij afzet van achter de aanvalslijn: bij de afzet blijven zijn voeten achter die lijn. Na de slag mag hij in de voorzone landen. Kijk dus naar de afzet en niet naar de landing. Buiten de zijlijn loopt dezelfde grens door de vrije zone door.
Staat een achterspeler in de voorzone, dan mag hij de bal naar de overkant spelen zolang een deel van de bal bij het raken onder de netrand is. Blokkeren is voor de voorspelers: alleen zij mogen een blok voltooien, en de aanraking door het blok telt niet mee voor de drie aanrakingen.
Alles over de aanvalsslag en het blok
9. Wat mag de libero bij volleybal?
De libero is de verdedigingsspecialist, herkenbaar aan het tenue in een andere hoofdkleur. Hij speelt alleen als achterspeler. Serveren, blokkeren en aanvallen op een bal die bij het raken helemaal boven de netrand is, laat hij aan de anderen over. Speelt hij de bal bovenhands met de vingers vanuit de voorzone, dan mag niemand die bal geheel boven de netrand aanvallen; doet een teamgenoot dat toch, dan is het diens fout.
Een vervanging met de libero telt niet als spelerwissel en het aantal is onbeperkt, met minstens één voltooide rally ertussen. Hij gaat in en uit als de bal uit het spel is en voor het fluitsignaal voor de service, via de zijlijn van de achterzone of via de achterlijn; de wisselzone is voor de gewone spelerwissels.
Alles over de libero
10. Hoeveel time-outs en wissels heeft een volleybalteam?
Elk team heeft per set recht op hoogstens twee time-outs en zes spelerwissels; bij elke set begint de telling opnieuw. Een time-out duurt 30 seconden. De coach vraagt hem aan als de bal uit het spel is en voordat de eerste scheidsrechter voor de service fluit.
Een wisselspeler komt speelklaar het veld in via de wisselzone, tussen het verlengde van de aanvalslijnen en de tellertafel. Een basisspeler die eruit gaat, komt alleen terug op zijn eigen plaats, voor de speler die hem verving. Een vervanging met de libero telt niet mee in de zes.
Alles over time-outs en wissels